Scheiding van Kerk en Staat

 - De Amerikaanse Situatie

U bent hier: Geschiedenis >> Scheiding van Kerk en Staat

Scheiding van Kerk en Staat - Inleiding
De "Scheiding van Kerk en Staat" is tegenwoordig in veel landen een heet hangijzer. Vaak worden in Westerse landen alle mogelijk meningen en religies toegestaan, en elke mogelijke vermenging van kerk- en staatsaangelegenheden lijkt taboe te zijn. Maar toch lijken niet alle religies in dit opzicht "even gelijk" te zijn, en de Christelijke religie lijkt zich in veel landen in een onderdrukte positie te bevinden. In dit artikel zal de huidige situatie in de Verenigde Staten worden besproken, alsmede de historische context van de Grondwet die hiervoor de basis vormde. Later, op pagina 3 van dit artikel, zal de situatie in Nederland worden besproken.

Scheiding van Kerk en Staat - De Metafoor en de Grondwet
"Scheiding van Kerk en Staat" is een veel gebruikte metafoor die door iedereen herkend wordt. De metaforische betekenis wordt net zo goed herkend: de kerk moet zich niet met de staat bemoeien, en de staat moet zich niet met de kerk bemoeien. Vanwege het zeer veelvuldige gebruik van de zinsnede "de scheiding van kerk en staat", denken de meeste mensen dat deze in de grondwet is opgenomen, wat niet het geval is. De zinsnede "de scheidende muur tussen de kerk en de staat" werd oorspronkelijk door Thomas Jefferson gebruikt, in een brief aan de Doopsgezinden in Danbury op 1 Januari 1802. Zijn doel in deze brief was om de vrees van de Doopsgezinden in Danbury (Connecticut) over deze zaak weg te nemen, en dus vertelde hij hen dat deze spreekwoordelijke muur was opgericht om hen te beschermen. De metafoor werd alleen gebruikt om de staat uit de aangelegenheden van de kerk te houden, en niet om de kerk uit de aangelegenheden van de staat te houden.

De Amerikaanse Grondwet zegt: "Het Congres zal geen wet uitvaardigen met betrekking tot het instellen van een religie, of met betrekking tot het verbod op vrije uitoefening daarvan". Zowel de clausule over vrije uitoefening van religie als de "Establishment Clause" (de clausule met betrekking tot het instellen van een staatsreligie) stellen beperkingen aan de overheid wat betreft het maken van wetten of de bemoeienis met religie. Er worden geen beperkingen gesteld aan religies, wellicht met uitzondering van de gedachte dat een bepaald religieus kerkgenootschap niet de staatsreligie zou kunnen worden.

Maar, tegenwoordig hebben de algemeen geïmpliceerde betekenis en het gebruik van de metafoor puur betrekking op de kerk die zich uit de staatsaangelegenheden zou moeten houden. In essentie komen we de tegenovergestelde betekenis in de media, het rechtssysteem, of in publieke debatten helemaal niet tegen, en deze staat ook niet op de agenda van bijvoorbeeld de ACLU (de American Civil Liberties Union) of het rechtssysteem.

In conjunctie met verschillende andere factoren is de "scheiding van kerk en staat" metafoor hierdoor een ikoon geworden om alles wat te maken heeft met Christelijk theïsme, de religie die ons erfdeel is, uit het openbare leven te elimineren. Eén van deze factoren is het gebruik van de metafoor in debatten en redevoeringen als vervanging van de feitelijke woorden die in de grondwet staan. Dit zorgt er voor dat de werkelijke betekenis van de woorden in de grondwet effectief veranderd worden in de impliciete betekenis van de metafoor en dat het effect van de clausule over "vrije uitoefening" teniet wordt gedaan. Een andere factor die het voor dit ikoon mogelijk maakt om alle vormen van Christelijk theïsme in het openbaar te censureren is een compleet verkeerd begrip van de "Establishment Clausule".

Scheiding van Kerk en Staat - De 'Establishment Clausule' in de Juiste Context
Naast de "Scheiding van Kerk en Staat" metafoor die de woorden van de Establishment Clausule verkeerd voorstelt, wordt ook de ware betekenis van de Establishment Clausule verkeerd voorgesteld. De "Establishment" clausule stelt: "Het Congres zal geen wet uitvaardigen met betrekking tot het instellen van een religie...". Voordat deze woorden in de juiste context kunnen worden geplaatst en de ware betekenis van de clausule correct kan worden geïdentificeerd, moeten we het woord "religie" nader bekijken en dit in de historische context van Amerika plaatsen ten tijde van het opstellen van de grondwet. Bovendien moeten we de voorafgaande Europese historische achtergrond van de stichters van het land bekijken om te identificeren wat hen specifiek motiveerde om deze Establishment clausule in de grondwet op te nemen.

Om dit te bereiken moeten we het woord "religie" nader specificeren om zowel de Amerikaanse als de Europese historische achtergronden te verduidelijken en het woord "religie" in de juiste context te plaatsen. We moeten ook een onderscheid maken tussen doctrinaire religie en religie die aan kerkgenootschappen is gebonden. We moeten ook begrijpen dat de doctrinaire religie die we beschrijven het Christelijke Theïsme is, die wordt gedefiniëerd door een geloof in de Bijbel. We weten wat specifieke Christelijke kerkgenootschappen zijn.

Scheiding van Kerk en Staat - De Historische Context van de Samenstellers van de Grondwet
De "Scheiding van Kerk en Staat" metafoor vertroebelt het onderscheid tussen een doctrinaire religie en de religies van de verschillende kerkgenootschappen. Dit plaatst de doctrinaire religie die we omarmd hebben op hetzelfde niveau als de georganiseerde religie van een kerkgenootschap met het potentieel om zich met de staat te verenigen. Het gedocumenteerde bewijs voor de oorsprong van Amerika in de doctrinaire Christelijke religie is weelderig. Het Hooggerechtshof bestudeerde deze kwestie uitvoerig en deed in 1892 de uitspraak die bekend staat als de Trinity Decision (De Drieëenheid Uitspraak). In deze uitspraak stelde het Hooggerechtshof: "dit is een Christelijke natie". John Quincy Adams zei, "De hoogste glorie van de Amerikaanse Revolutie was dat het de principes van burgerlijk bestuur op een onlosmakelijke manier met de principes van het Christendom verbond". De meesten van de grondleggers van het land waren zeer zeker Christenen. Op zijn minst 90 tot 95 procent van hen waren praktiserende Christenen die in de Drieëenheid geloofden. Dit en het aanvullende ondersteunend bewijs dat hier beneden zal worden gegeven toont sluitend aan dat de zorg die de opstellers van de grondwet hadden om de Establishment clausule in de grondwet op te nemen zeker niet bestond uit een angst voor de doctrinaire religie van het Christelijke Theïsme. Men begreep dat het Christelijke Theïsme automatisch de doctrinaire staatsreligie was. In tegenstelling tot iets wat gevreesd zou moeten worden, geloofde men dat dit een cruciaal ingrediënt was voor een succesvolle regering. De opstellers van de grondwet vreesden dus specifieke, aan kerkgenootschappen gebonden religies, en niet de staatsgebonden doctrinaire religie! Hier beneden wordt meer bewijs gegeven dat aangeeft dat het Christelijk Theïsme de nationale doctrinaire religie was. Het is een aardige oefening om voor elk item in deze lijst eens na te denken of er iets soortgelijks in Nederland bestaat: